Haber: Bedrettin Şuay
Erzurum Teknik Üniversitesi (ETÜ) Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Ortaçağ Tarihi Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Derya Coşkun'un, Ortaçağ İran ve Horasan coğrafyasına ışık tutan iki yeni kitabı yayımlandı. Akademik literatüre önemli katkılar sunan eserler, Taberistan Melikleri Bâvendîler ile Herât merkezli Kert Hanedanını kapsamlı biçimde ele alıyor.
Taberistan Melikleri: BÂVENDÎLER (44-749 / 665-1349)
Kitap, Taberistan'ın zorlu coğrafyası ve stratejik konumunun bölge siyasetini nasıl şekillendirdiğini ayrıntılı biçimde inceliyor. Sâsânîlerden itibaren yerel hanedanların öne çıkmasına imkân tanıyan bu jeopolitik yapı içinde Bâvendîler, askerî ve siyasî başarılarının yanı sıra kültürel ve ekonomik katkılarıyla da değerlendiriliyor.
Özellikle Şah Gazi Rüstem döneminde Selçuklu otoritesindeki çözülmenin fırsata çevrilmesi, Oğuzlarla çatışmadan kaçınan pragmatik siyaset ve Fârim, Sârî, Âmül gibi şehirlerin ilim ve ticaret merkezlerine dönüşmesi dikkat çekiyor. Medreseler, hanlar ve pazarlarla desteklenen şehircilik hamleleri, hanedanın kalıcı etkisini ortaya koyarken; Moğol istilaları ve iç çekişmeler sürecin sonunu hazırlayan unsurlar olarak ele alınıyor.
Herât'tan Yükselen Işık: KERT HANEDANI (643-791 / 1245-1389)
Doç. Dr. Coşkun'un ikinci eseri, XIII–XIV. yüzyıllarda Herât ve Horasan'da etkili olan Kert Hanedanının siyasî mücadelesini ve kültürel mirasını mercek altına alıyor. Gurîler döneminden Moğol hâkimiyetine uzanan süreçte, İlhanlılar ve Çağataylılar arasında denge siyaseti izleyen Kert meliklerinin bağımsızlık arayışları, iç çekişmeler ve Timur'un yükselişi bağlamında analiz ediliyor.
Herât'ı yalnızca bir idare merkezi değil, imar ve kültür merkezi hâline getiren Kertler'in attığı adımların, şehrin Timurlular dönemindeki parlak konumuna zemin hazırladığı vurgulanıyor.
Ortaçağ tarihi alanında özgün kaynaklara dayanan bu iki eser, bölgesel hanedanların siyasî, askerî ve kültürel dinamiklerini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak araştırmacılar ve tarih meraklıları için önemli bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.